ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

537

سفرنامه شاردن ( فارسى )

اين كاروانسراى بزرگ و مجلل را شاه عباس بزرگ ساخته و در لوحه‌اى كه بالاى آن نصب است اين كتيبه ثبت شده ما كاروانييم و جهان كاروانسرا * در كاروانسرا نكند كاروان سرا نزديك اين بناى معظم كاخ شاه و روبه‌روى آن عمارتى مخصوص سكونت سفرا ساخته شده است . اين دو بناى باشكوه ، و همهء باغهاى پشت آن به فرمان شاه عباس بزرگ بنا گرديده است . در مركز شهر ميدان وسيعى است كه محلّ تمرين سواركاران مىباشد . منشاء و منبع درآمد مردم كاشان كارگاههاى ابريشم‌بافى و هنر نقره‌كارى آنهاست . در هيچ يك از شهرهاى ايران به قدر كاشان صنعت مخمل‌بافى ، بافتن تافته و ساتن و پارچه‌هاى زربفت و زرى ساده و گلدار رواج ندارد . تنها در يكى از ديه‌هاى اطراف شهر هزار كارگر ابريشم كار به بافتن انواع پارچه‌هاى ابريشمى اشتغال دارند . اين ديه كه هارون ) Aron ( ناميده مىشود در دو فرسنگى شهر است از دور مانند شهرى مىنمايد . ديه هارون دو هزار خانه و ششصد باغ بزرگ و دلگشا دارد . آب و هواى كاشان سالم ولى بسيار گرم است . هوايش در فصل تابستان از بسيارى گرما خفقان‌آور است . يكى از عوامل مؤثر گرمى هواى كاشان رشته كوه بلندى است كه نزديك شهر و روبه‌روى جنوب آنست . اين كوه در بحبوحهء تابستان حرارت شديد خورشيد را منعكس ، و هواى شهر را چنان گرم مىكند كه نفس كشيدن دشوار مىگردد . يكى ديگر از علل ناراحتى و نگرانى ساكنان كاشان وجود عقربهاى جرّار و خطرناك است كه عده‌شان بسيار است . مخصوصا هنگامى كه خورشيد در صورت فلكى عقرب درمىآيد شمار عقربهاى كاشان از حدّ احصاء بيرون مىشود . اين عقربها دشمن جان مسافران و غريبان مىباشند ، و خداى را سپاسگزارم كه در هيچ يك از سفرهايم به اين شهر ، در اين‌باره خبر بدى نشنيده‌ام . مىگويند اخترگران دربار شاه عباس بزرگ در سال 1622 ميلادى طلسمى ساختند كه از آن پس نسل عقرب در كاشان از ميان برود . چنين نشد ، امّا عدهء آنان بسيار كاسته شدند . مردمان عامى اين شهر بر اين باورند مسافرانى كه به كاشان وارد مىشوند اگر پس از استقرار به محلّ اقامت از سر صدق و اعتقاد بگويند : اى عقربها ، من مسافر و غريبم ، و از شهر شما نيستم ، مرا نگزيد ؛ از گزند نيش آنان در امان خواهند بود . امّا اين جز خرافه و خيال نيست . اينها همه وهم و افسانه است ، و آنچه حقيقت و واقعيت دارد اينست كه